14 Gashyantare: Amateka ya Saint Valentin n’Impamvu Umunsi w’Abakundana Wizihizwa ku Isi Hose

St valentin 14 gashyantare

Umunsi w’Abakundana wizihizwa ku wa 14 Gashyantare – Amavu n’amavuko ya Saint Valentin n’amateka yawo,
Isi yose yizihiza Umunsi w’Abakundana ku wa 14 Gashyantare buri mwaka, umunsi witiriwe Mutagatifu Valentin, uzwi nk’umurinzi w’abakundana. Uyu munsi ufite inkomoko mu mateka ya kera y’Ubwami bwa Roma no mu myemerere ya Kiliziya Gatolika aho wizihizwa nk’umunsi wo kuzirikana ubuzima n’ukwemera bya Saint Valentin wahowe Imana mu kinyejana cya gatatu.

Tariki 14 Gashyantare ni umunsi wa 45 mu minsi igize umwaka, usigaje iminsi irenga 320 ngo umwaka urangire. Uyu munsi umaze kuba ikimenyetso cy’urukundo, ubudahemuka n’ubufatanye hagati y’abakundana ku migabane yose y’isi.

Inkomoko y’Umunsi wa Saint Valentin

Mu bihe bya kera, hagati mu kwezi kwa Gashyantare hafatwaga nk’igihe cy’urukundo n’uburumbuke. Mu muco w’Abagereki, byari bijyanye no kwizihiza ubukwe bw’imana zabo zikomeye, zirimo Zeus na Héra.

Muri Kiliziya Gatolika, amateka agaragaza ko habayeho abatagatifu batatu bitwaga Valentin, bose bahowe Imana ku bwa ukwemera kwabo mu gihe cy’Ubwami bwa Roma. Abo barimo:

• Saint Valentin of Rome – Padiri wo i Roma wiciwe ukwemera kwe, azira gusezeranya abakundana rwihishwa.
• Saint Valentin of Terni – Umwepiskopi nawe wahowe Imana, ashyingurwa hafi y’aho uwa Roma yashyinguwe.
• Saint Valentin – Umumaritiri wo mu Majyaruguru ya Afurika, amateka ye akaba atazwi cyane.

Mu mateka akomeye cyane humvikana cyane uw’i Roma, wafashwe nk’ikimenyetso cy’abakundana kubera ibikorwa bye byo gusezeranya abasore n’inkumi mu ibanga.

Amateka yo ku ngoma ya Claudius II

Mu kinyejana cya gatatu, ku ngoma y’umwami w’Abaroma Claudius II, Roma yari mu ntambara zikomeye. Uyu mwami yemeje ko abasore batagomba gushaka abagore, kuko yabonaga urukundo rutuma banga kujya ku rugamba.

Saint Valentin wari padiri, ntiyemeye icyo cyemezo. Yakomeje gusezeranya abakundanaga rwihishwa, harimo n’abasirikare. Ibyo byaje kumenyekana, arafatwa, akatirwa urwo gupfa.

Bivugwa ko mbere yo kwicwa ku wa 14 Gashyantare, yandikiye umukobwa w’umucungagereza wari wamugaragarije impuhwe, amusinyira amagambo agira ati: “Love from your Valentine” (Urukundo rwa Valentin wawe). Ayo magambo niyo yabaye inkomoko y’ubutumwa bw’urukundo bwohererezwa abakundana kuri uyu munsi.

Nyuma y’igihe, Saint Valentin yagizwe umurinzi w’abakundana, maze tariki 14 Gashyantare itangira kwizihizwa nk’Umunsi w’Abakundana ku isi hose.

Ibindi byaranze tariki 14 Gashyantare mu mateka

Uyu munsi kandi waranzwe n’ibindi bikorwa by’ingenzi mu mateka y’isi:

• Mu 1663, Canada yabaye agace k’Ubwami bw’u Bufaransa.
• Mu 1879, indirimbo yubahiriza u Bufaransa, La Marseillaise, yongeye kwemezwa ku mugaragaro.
• Mu 1924, CTR Corporation yahinduye izina iba IBM.
• Mu 1946, muri Pennsylvania hatangajwe ENIAC, mudasobwa ya mbere y’ikoranabuhanga rya elegitoroniki.
• Mu 2004, Tunisia yegukanye igikombe cya Afurika itsinze Maroc ibitego 2-1.

Abavutse n’abatabarutse kuri iyi tariki

Mu bavutse kuri iyi tariki harimo:

• Simon Pegg (1970), umukinnyi wa filimi w’Umwongereza.
• Edinson Cavani (1987), umukinnyi w’umupira w’amaguru wo muri Uruguay.
• Ángel Di María (1988), umukinnyi w’umupira w’amaguru wo muri Argentine.

Mu batabarutse kuri iyi tariki harimo:

• Richard II (1400), Umwami w’u Bwongereza.
• Rafic Hariri (2005), wabaye Minisitiri w’Intebe wa Liban.

N’ubwo inkomoko y’Umunsi wa Saint Valentin ushingiye ku mateka y’ukwemera n’itotezwa ryabayeho mu Bwami bwa Roma, uyu munsi wahindutse ikimenyetso mpuzamahanga cy’urukundo, kubahana no kugaragaza amarangamutima hagati y’abantu.

 

IMIHIGONEWS|Umunsi w'abakundana