Congo: Impungenge mu gutegura amatora ya Perezida 2028 kubera ibibazo bya tekiniki n’umutekano mucye

Mu gihe hasigaye imyaka ibiri ngo habe amatora ya Perezida wa Repubulika ya 2028, impungenge ziriyongera ku bijyanye no gutegura amatora ku gihe. Ibibazo by’ubukungu, tekiniki n’umutekano mucye mu Burasirazuba bushobora gutuma inzego zishinzwe amatora zitabasha kubahiriza ingengabihe, nk’uko byagaragaye mu bihe byashize.

Ku wa 19 Gashyantare 2026, Komisiyo Yigenga Ishinzwe Amatora (CENI) yashyikirije Ibiro by’Igihugu Bishinzwe Kumenyekanisha no Kwandikisha Abaturage (ONIP) dosiye yifashishijwe mu matora aheruka. Iyi ntambwe igamije kunoza urutonde rw’abatora no kwegereza abaturage uburyo bwo kwiyandikisha. N’ubwo byakiriwe neza, hari impungenge ku bushobozi n’umutekano bishobora guhungabanya imyiteguro y’amatora ya 2028.

Abasesenguzi ba politiki bavuga ko gutegura no kuvugurura urutonde rw’abatora bisaba igihe, ubushobozi n’amafaranga menshi. Mu bihe byashize, ibibazo nk’ibi byakoreshejwe nk’impamvu yo kwimura amatora, ikintu kizwi nka “glissement électoral”. Urugero rukomeye ni mu 2016, ubwo manda ya Joseph Kabila yari yarangiye ariko amatora ntiyabera ku gihe, bituma yimurirwa 2018 nyuma y’igitutu gikomeye cy’abaturage n’amahanga.

Ikindi giteye impungenge ni umutekano mucye cyane mu Burasirazuba bwa Congo, aho imitwe yitwaje intwaro ikomeje guteza imvururu. Ibi bishobora kubangamira ibikorwa byo kwiyandikisha no gutora, bigatuma habaho kutuzuzwa kw’urutonde rw’abatora cyangwa kudakurikiza igihe giteganyijwe.

Abasesenguzi banavuga ko niba inzego zishinzwe amatora zitabonye ingengo y’imari ihagije kandi mu gihe gikwiye, imyiteguro ishobora kudindira. Ibi byatera impaka ku bijyanye no kubahiriza ingengabihe y’amatora, bikongera impungenge z’uko amatora ashobora kongera gusubikwa.

CENI yamaze gushyikiriza ONIP dosiye yifashishijwe mu matora aheruka, igikorwa cy’ingenzi mu gutegura amatora. Icyizere cy’uko amatora azabera ku gihe kizashingira ku bushake bwa politiki, ku micungire myiza y’amikoro no ku kugarura umutekano mu gihugu.

Ikibazo gikomeye gikomeje kwibazwa ni iki: Ese ubuyobozi buriho buzubahiriza amategeko kandi butegura amatora ya 2028 ku gihe, cyangwa Congo izongera guhura n’amatora asubitswe? Icyo gisubizo kizagaragarira mu bikorwa bizakorwa mu mezi ari imbere, kandi abanyarwanda ndetse n’abafatanyabikorwa b’amahanga bazakurikiranira hafi uko imyiteguro izagenda.

 IMIHIGONEWS.RW