SOUTH KIVU: Abasirikare b’u Burundi bahunze Kipupu berekeza i Fizi nyuma yo gutsindwa imirwano na AFC/M23

Ingabo z'Uburundi zahunze 

Abasirikare b’u Burundi bari barashinze ibirindiro mu gace ka Kipupu, mu misozi miremire ya Minembwe muri Kivu y’Amajyepfo, bahunze berekeza mu bice bya Fizi nyuma y’intsinzi ya AFC/M23 mu mirwano iheruka gufata umujyi wa Uvira, ibintu byafashwe nk’impinduka zikomeye mu ntambara ikomeje kubera mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).

Intambara imaze igihe ihanganishije ihuriro rya AFC/M23 n’ingabo za Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo ifatanyije n’abafatanyabikorwa bayo, ikomeje gufata indi ntera mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo. Nyuma y’uko AFC/M23 ifashe umujyi wa Uvira ku wa 5 Ukuboza 2025, amakuru yizewe avuga ko abasirikare b’u Burundi bari mu butumwa bwo gufasha ingabo za RDC bahunze ibirindiro byabo mu misozi miremire ya Minembwe, berekeza mu bice bya Fizi, abandi bagasubira iwabo mu Burundi.

Ingabo z’u Burundi mu ntambara ya RDC

U Burundi ni kimwe mu bihugu byohereje ingabo zabwo mu Burasirazuba bwa RDC mu rwego rwo gufasha Leta ya Kinshasa guhangana n’imitwe yitwaje intwaro irimo na AFC/M23. Amakuru aturuka mu nzego zitandukanye z’umutekano agaragaza ko u Burundi bwari bufite abasirikare barenga ibihumbi 20 bari baroherejwe mu Ntara ya Kivu y’Amajyepfo, ahiganjemo mu duce twa Uvira, Minembwe, Fizi n’ahandi hafi y’imipaka.

Abo basirikare bari bafite inshingano zo gufasha FARDC mu kurinda imijyi n’imihanda y’ingenzi, no gukumira ko AFC/M23 yagura ibirindiro byayo ikagera mu Majyepfo.

Ifatwa rya Uvira: Intandaro y’ihungabana

Ku wa 5 Ukuboza 2025, AFC/M23 yatangaje ko yafashe umujyi wa Uvira, umwe mu mijyi ikomeye ya Kivu y’Amajyepfo kandi ufite akamaro kanini mu by’ubukungu n’umutekano, cyane cyane kubera ko uhana imbibi n’u Burundi. Ibi byabaye nyuma y’imirwano ikomeye yamaze ibyumweru bibiri ihanganishije uyu mutwe n’ingabo za RDC zifatanyije n’iza bimwe mu bihugu by’inshuti.

Ifatwa rya Uvira ryafashwe nk’intsinzi ikomeye ya AFC/M23, rihungabanya cyane ihuriro ry’ingabo za RDC n’abafatanyabikorwa bayo, by’umwihariko ingabo z’u Burundi zari zarashinze ibirindiro muri aka gace.

Ihungabana mu misozi ya Minembwe

Nyuma y’iyo ntsinzi ya AFC/M23, abasirikare b’u Burundi bari barashinze ibirindiro mu misozi miremire ya Minembwe, by’umwihariko mu gace ka Kipupu, batangiye gusubira inyuma mu buryo bwihuse. Amakuru aturuka mu baturage bahatuye n’abasesenguzi b’umutekano avuga ko abo basirikare bahunze bava mu birindiro byabo, bamwe berekeza mu bice bya Fizi, abandi banyura mu nzira zo mu misozi bagasubira mu Burundi.

Amashusho yasakaye ku mbuga nkorambaga agaragaza imirongo miremire y’abasirikare b’u Burundi bambaye imyenda ya gisirikare, bagenda mu matsinda manini bava mu misozi ya Minembwe berekeza mu bice byo mu kibaya cya Fizi. Aya mashusho yatumye benshi bibaza ku hazaza h’uruhare rw’u Burundi muri iyi ntambara.

Gutsindwa intambara z’ingenzi

Iyi si inshuro ya mbere ingabo z’u Burundi zigaragaje intege nke muri iyi ntambara. Mu minsi ishize, ihuriro ry’ingabo za RDC n’abafatanyabikorwa bayo ryatsinzwe imirwano ikomeye mu mijyi ya Goma, Bukavu na Uvira, ibintu byahaye AFC/M23 imbaraga zo gukomeza kwagura ibirindiro byayo.

Abasesenguzi bavuga ko gutsindwa kw’izi ntambara byatewe n’impamvu zitandukanye zirimo imikorere idahwitse hagati y’ingabo zifatanyije, ubumenyi buke ku butaka, ndetse n’imyitwarire y’imitwe yitwaje intwaro ishobora kuba yaragize amakuru ahagije ku migambi y’abanzi bayo.

Icyo Leta y’u Burundi ivuga

Nubwo aya makuru akomeje gusakara, ubutegetsi bw’u Burundi ntiburavuga rumwe n’ibivugwa n’abasesenguzi bamwe. Mu itangazo ryatanzwe n’abayobozi bakuru mu nzego z’umutekano, Leta y’u Burundi yavuze ko ingabo zayo zoherejwe muri RDC mu rwego rwo kurwanya imitwe ishobora guhungabanya umutekano w’igihugu, kandi ko igihe cyose hazagaragara ikintu cyose gishobora guteza umutekano muke ku mipaka, by’umwihariko mu gace ka Uvira, u Burundi butazabyihanganira.

Icyakora, bamwe mu bakurikirana ibibera muri aka karere bavuga ko aya magambo ashobora kuba agamije gutuza abaturage kurusha kugaragaza uko ibintu bihagaze mu by’ukuri ku rugamba.

Ingaruka ku mutekano w’akarere

Ihungabana ry’ingabo z’u Burundi mu misozi ya Minembwe rifatwa nk’ikimenyetso cy’uko intambara yo mu Burasirazuba bwa RDC ishobora kurushaho gufata indi ntera, igira ingaruka ku mutekano w’akarere kose k’Ibiyaga Bigari. Abaturage b’inzirakarengane bo mu bice bya Minembwe, Fizi na Uvira bakomeje guhunga, bamwe bajya mu nkambi z’impunzi, abandi bambuka imipaka berekeza mu bihugu bihana imbibi na RDC.

Imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu ikomeje gusaba impande zose ziri mu ntambara gushyira imbere umutekano w’abaturage, no kwirinda ibikorwa bishobora kongera ubwicanyi n’ihungabana ry’abasivili.

Mu gihe AFC/M23 ikomeje kwagura ibirindiro byayo muri Kivu y’Amajyepfo, ihunga ry’abasirikare b’u Burundi bava mu misozi miremire ya Minembwe berekeza i Fizi rihamya ko intambara yo mu Burasirazuba bwa RDC igikomeje kuba urujijo rukomeye mu bya politiki n’umutekano. Ibi byerekana ko hakenewe ibisubizo birambye bishingiye ku biganiro bya politiki n’ubufatanye bw’akarere, aho gukomeza intambara igira ingaruka zikomeye ku baturage b’inzirakarengane n’umutekano w’akarere kose.

 

www.imihigonews.rw